Mevduat Faizleri

tarafından
261
Mevduat Faizleri

Kişiler ya da kurumlar birikimlerinin enflasyon karşısında değerini korumak ve birikimlerini artırmak amacı ile yatırım enstrümanlarına yönelirler. Bu yatırım enstrümanları çok riskliden başlayarak, riskli, az riskli ve risksiz yatırım ürünleri gibi kategorilere ayrılır. Bu yatırım estrümanlarından risksiz olan ürün mevduat faizleridir.


Mevduat faizleri vadeleri, yatıran tarafından istediği şekilde belirleneceği gibi en çok kullanılan mevduat vadeleri; gecelik (overnight), aylık, üç aylık ve yıllık şeklindedir. Vadeli Mevduatın vadesi ne olursa olsun bankaların vermiş olduğu faiz oranları yıllık faiz oranlarıdır ve bu faiz üzerinden vade gün sayısı şeklinde hesaplanır. Genel yanlış kanı; örneğin, %20 faiz oranından 1 aylık (30 günlük) faize yatırılan 10.000-tl nin bir ay sonra 2.000-tl getireceği şeklinde bir algı olmasıdır. Burada bahsi geçen %20 oran yıllık orandır ve bir aylık faiz getirisini hesaplamak için basit bir hesaplama ile 12 ye bölmek gerekmektedir. Yani bu örneğe göre aylık getiri yaklaşık 167-tl dir. Fakat bu tutarda brüt getiridir, bu tutar üzerinden %15 gelir vergisi kesintisi yapılmaktadır. İlgili örneğe göre hesaplandığında aylık yaklaşık net getiri 142-tl dir. (Bu örnek, bilginin pekişmesi açısından verilmiş olup, asıl formül hesaplama şekli aşağıda verilecektir. Bu örnekte yıl 360 şeklinde alındığından asıl formüle uygulandığında çıkan sonuç 139,72-tl olmalıdır.)
Bu basitleştirilmiş hesabın asıl formül şekli; anapara x faiz oranı x vade (gün)/36500 olup çıkan sonuç brüt faiz olup çıkan sonucun 0,85 ile çarpılması sonucu net faiz bulunmaktadır.
Mevduat faizlerinde vade seçimi yaparken faizlerin trendlerine dikkat edilmesi gerekmektedir. Faizlerin artış trendinde olduğu dönemlerde kısa vadeli hatta gecelik bağlamak faiz artış fırsatları yönünden avantajlı iken faizlerin yada beklentilerin düşme trendinde olduğu dönemlerde daha uzun vadeli bağlamak daha avantajlıdır.
Ayrıca gecelik (o/n) mevduat faizleri kişi yada kurumların geçici birikimlerinin de değerlenmesi açısından önemlidir. Örnek verilmek gerekirse maaşı yatan bir kişi gecelik mevduata bağlayarak gündüz ödemelerini yapıp kalan parayı gecelik mevduat yaparak ek gelir elde edebilir. Hatta bazı bankalarda her gece faize yatırma işlemini otomatik yapan hesaplar bulunmaktadır. Bu hesapların işleyişi genellikle saat 17:00 den sonra hesapta kalan paranın otomatik vadeliye bağlanması ve ertesi gün sabahtan faizi birlikte tekrar hesaba geçerek kullanıma açılması şeklindedir. Burada gün içerisinde yapacağınız ödeme ve para çekimlerinizi kısıtlayan bir durum bulunmamaktadır.
Firma ve kurumlar ise hesaplarında biriken parayı yine aynı yöntemle gecelik bağlayarak; çek, senet veya ticari ödeme vadelerine kadar ek gelir elde etmiş olurlar.